Ngày 19/12/2025, Trường Đại học Đà Lạt đăng cai và phối hợp với: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng; Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh; và Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đồng tổ chức Hội thảo quốc gia về khoa học cơ bản năm 2025 với chủ đề “Chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển khoa học cơ bản trong kỷ nguyên phồn vinh, thịnh vượng của dân tộc”. Hội thảo còn nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác trong tuyển sinh – đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và chia sẻ các kinh nghiệm, định hướng phát triển giữa các trường học đào tạo các ngành khoa học cơ bản trong toàn quốc.
Vào chiều ngày 19/12/2025, Hội thảo quốc gia về khoa học cơ bản năm 2025 với chủ đề “Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển khoa học cơ bản trong kỷ nguyên phồn vinh, thịnh vượng của dân tộc” đã diễn ra thành công tốt đẹp tại Phòng Hội thảo A11.203, Trường Đại học Đà Lạt. Sự kiện đã thu hút sự quan tâm và tham gia của nhiều đại biểu đến từ sáu trường thành viên của mạng lưới nhằm thảo luận những vấn đề quan trọng liên quan đến chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước đối với khoa học cơ bản trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt là trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào một kỷ nguyên mới với những thay đổi quan trọng về tư duy phát triển. Nghị quyết số 57 – NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”; và Nghị quyết 71 – NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về “về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo” là hai trong số những trụ cột thể chế nền tảng được Trung ương ban hành gần đây nhằm xác định tư duy phát triển mới của đất nước, tạo động lực mạnh mẽ đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc. Trong tư duy ấy, khoa học cơ bản phải được xem là nền tảng cho sự phát triển bền vững của quốc gia, không chỉ trên phương diện khoa học – công nghệ mà còn cả văn hóa – xã hội và phát triển con người.
Tham dự Hội thảo gồm đại diện lãnh đạo các trường: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng; Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh; Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.
Đại diện Trường Đại học Đà Lạt tham dự Hội thảo có TS. Mai Minh Nhật, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Hội Đồng Trường; PGS.TS Nguyễn Văn Ngọc, Đảng ủy viên, Phó Hiệu trưởng; đại diện lãnh đạo các phòng chức năng; đại diện lãnh đạo, giảng viên các Khoa Toán – Tin học, Vật lý – Kỹ thuật Hạt nhân, Sinh học, Hóa học – Môi trường, Nông Lâm, CNTT, Ngữ văn – Lịch sử, Sư phạm, Xã hội học và Công tác xã hội, Trung tâm Nghiên cứu Đa dạng sinh học và Biến đổi khí hậu…
Trong bài phát biểu đề dẫn Hội thảo, TS. Mai Minh Nhật, Bí thư Đảng ủy – Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Đà Lạt đã nhấn mạnh vai trò nền tảng và lâu dài của khoa học cơ bản trong chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, coi đây là trụ cột không thể thay thế của hệ thống khoa học – công nghệ và giáo dục đại học. Đặc biệt, ông cũng đưa ra những định hướng và đề xuất quan trọng nhằm tạo đột phá cho các cơ sở giáo dục đại học trong phát triển khoa học cơ bản gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Bàn về định hướng phát triển trong giai đoạn mới, TS. Mai Minh Nhật cho rằng hợp tác chuyên sâu giữa mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học trong nước và quốc tế là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học cơ bản trong bối cảnh toàn cầu hoá. Ông khẳng định: “Việc liên kết với các doanh nghiệp, viện nghiên cứu nhằm thúc đẩy hợp tác đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho xã hội. Đồng thời, việc đầu tư phát triển cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và giảng dạy cũng cần được đẩy mạnh để đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ trong tình hình mới.”
Trong bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ và cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra sâu rộng, khoa học cơ bản ngày càng được khẳng định là nền tảng then chốt của năng lực đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh quốc gia. Sự ra đời của Nghị quyết 57/NQ – TW và Nghị quyết 71 – NQ/TW đã tạo ra một luồng sinh khí mới, là động lực vô cùng ý nghĩa và là gờ bám thể chế đặc biệt quan trọng để các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam nói chung, cũng như cộng đồng các nhà quản lý giáo dục, các chuyên gia, nhà khoa học của các cơ sở giáo dục đại học sẵn sàng bước vào giai đoạn đổi mới sáng tạo, tạo ra những đột phá trong khoa học công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế nhằm góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống giáo dục đại học của quốc gia nói riêng và sự thịnh vượng của đất nước nói chung. Hội thảo quốc gia về khoa học cơ bản năm 2025 là diễn đàn học thuật – chính sách có ý nghĩa quan trọng, nhằm làm rõ vai trò, sứ mệnh và định hướng phát triển khoa học cơ bản trong giai đoạn mới.
Tại Hội thảo, PGS.TS. Phù Chí Hoà, giảng viên Khoa VL – KTHN, Trường Đại học Đà Lạt, đã chia sẻ tham luận với chủ đề “Từ khoa học cơ bản đến STEAM – khai phóng trí tuệ và khát vọng tự cường”. Bài tham luận đã thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học bởi cách tiếp cận có chiều sâu, khẳng định vai trò trung tâm của khoa học cơ bản trong việc kiến tạo và dẫn dắt giáo dục STEAM trong kỷ nguyên AI.
Trong tham luận của mình, PGS.TS. Phù Chí Hoà nhấn mạnh việc không tiếp cận giáo dục STEAM theo cách hiểu phổ biến như một mô hình giáo dục mới xuất hiện do yêu cầu của chuyển đổi số hay công nghiệp 4.0, mà đặt STEAM vào dòng chảy liên tục của lịch sử khoa học, nơi khoa học cơ bản giữ vai trò khởi nguyên và dẫn dắt mọi đột phá công nghệ. Theo đó, khoa học cơ bản được xác định là nguồn cung cấp các nguyên lý nền tảng và định hướng cho quá trình chuyển hóa tri thức sang sáng tạo, ứng dụng và đổi mới xã hội.
Cũng trong khuôn khổ Hội thảo, đại diện từ các trường thành viên cũng đã trình bày nhiều tham luận chuyên sâu, tập trung làm rõ nhiều khía cạnh khác nhau của đào tạo và nghiên cứu khoa học cơ bản trong giáo dục đại học hiện nay.
Đại diện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN chia sẻ tham luận về “Đào tạo và nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn theo định hướng nghiên cứu tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội”, nhấn mạnh tầm quan trọng của Khoa học Xã hội và Nhân văn (KHXH&NV) ngày càng trở nên quan trọng, không chỉ trong việc lý giải các vấn đề xã hội, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, mà còn trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác hoạch định chính sách.
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng trình bày tham luận “Khoa học cơ bản là hạ tầng tri thức và liên kết trục phát triển thống nhất B-A-I đến đổi mới sáng tạo tại trường đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng”. Bài tham luận nhấn mạnh vai trò của khoa học cơ bản không chỉ là một trụ cột học thuật mà còn được xác định là một hạ tầng tri thức thiết yếu cho mọi hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, gắn kết chặt chẽ với đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Ngoài ra, Hội thảo cũng dành thời lượng trao đổi chuyên sâu về “Cơ chế tài trợ nghiên cứu khoa học cơ bản trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn của Quỹ Nafosted”, nhấn mạnh vai trò của các cơ chế tài trợ cạnh tranh, minh bạch trong việc thúc đẩy các công trình nghiên cứu có giá trị khoa học cao, góp phần nâng cao vị thế học thuật của Việt Nam. Các vấn đề như “Phát triển khoa học cơ bản gắn với chuyển đổi số quốc gia”, “Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển khoa học cơ bản trong kỷ nguyên phồn vinh, thịnh vượng của dân tộc” cũng được các đại biểu quan tâm và thảo luận. Những nội dung này góp phần làm rõ các điều kiện cần thiết để khoa học cơ bản phát triển bền vững và có tác động lan tỏa trong thực tiễn.
Hội thảo quốc gia về khoa học cơ bản năm 2025 đã thống nhất khẳng định vai trò nền tảng và không thể thay thế của khoa học cơ bản trong chiến lược phát triển quốc gia. Các tham luận và trao đổi tại Hội thảo cho thấy khoa học cơ bản không chỉ là lý thuyết mà còn là hạ tầng tri thức và trục liên kết Cơ bản – Ứng dụng – Đổi mới sáng tạo, điển hình qua mô hình phát triển tại các trường đại học. Đặc biệt, thông qua việc đánh giá cơ chế tài trợ của Nafosted trong KHXH&NV, và việc chuyển hóa khoa học cơ bản thành tinh thần B-A-I, STEAM để khai phóng trí tuệ, chúng ta nhận thấy khoa học cơ bản chính là nguồn gốc sâu xa của mọi đổi mới. Những kết quả, kiến nghị được chia sẻ tại Hội thảo là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, qua đó đưa khoa học cơ bản trở thành động lực then chốt cho sự phát triển của giáo dục đại học và đất nước trong kỷ nguyên mới.
